Sốt là một trong những lý do khiến trẻ được đưa đến cơ sở y tế nhiều nhất. Tuy nhiên, điều khiến nhiều phụ huynh lo lắng không phải là cơn sốt mà là việc lựa chọn và sử dụng thuốc hạ sốt sao cho đúng.
Điều quan trọng cần nhớ là thuốc hạ sốt chỉ giúp trẻ dễ chịu hơn, không điều trị nguyên nhân gây sốt. Phần lớn các trường hợp sốt ở trẻ là do nhiễm virus và sẽ tự khỏi. Vì vậy, mục tiêu của việc hạ sốt là giúp trẻ giảm khó chịu, uống được nước, ăn ngủ tốt hơn và hạn chế mất nước, chứ không phải đưa thân nhiệt về 37°C.
Hiện nay có hai hoạt chất hạ sốt được sử dụng phổ biến cho trẻ em là Paracetamol (Acetaminophen) và Ibuprofen.
Ảnh minh họa: Infographic hướng dẫn lựa chọn thuốc hạ sốt cho trẻ em với Paracetamol và Ibuprofen. Nội dung được kiểm duyệt bởi ThS.BS. Phan Duy Hưng.
1. Paracetamol (Acetaminophen)
Paracetamol là thuốc hạ sốt và giảm đau được sử dụng phổ biến nhất ở trẻ em. Thuốc có hiệu quả tốt trong việc giảm sốt và giảm các triệu chứng đau nhẹ đến vừa như đau họng, đau đầu hoặc đau sau tiêm chủng.
Một số biệt dược thường gặp gồm:
- Efferalgan
- Hapacol
- Panadol
- Sara
- Tylenol
- và nhiều sản phẩm khác.
Tại Hoa Kỳ và Canada, hoạt chất này thường được gọi là Acetaminophen, trong khi nhiều quốc gia khác sử dụng tên Paracetamol. Mặc dù tên gọi khác nhau nhưng đây là cùng một hoạt chất.
Paracetamol có nhiều dạng bào chế như:
- Siro
- Viên nén
- Gói bột
- Viên đặt hậu môn
⚠️ Đường uống và đường đặt hậu môn đều chứa cùng một hoạt chất. Không sử dụng đồng thời hai đường dùng vì có thể làm tăng nguy cơ quá liều.
Ưu điểm của Paracetamol
- Có thể sử dụng cho hầu hết trẻ bị sốt nếu không có chống chỉ định.
- Ít gây kích ứng dạ dày.
- Là lựa chọn đầu tay trong đa số trường hợp có chỉ định dùng thuốc hạ sốt ở trẻ em.
2. Ibuprofen
Ibuprofen là thuốc thuộc nhóm chống viêm không steroid (NSAIDs). Ngoài tác dụng hạ sốt và giảm đau, thuốc còn có tác dụng chống viêm.
Một số biệt dược thường gặp gồm:
- Brufen
- Nurofen
- Polebufen
- Ibuprofen STADA
- và nhiều sản phẩm khác.
Ibuprofen chỉ nên sử dụng khi:
- Trẻ từ 3 tháng tuổi trở lên.
- Cân nặng trên 5 kg (trừ khi có chỉ định khác của bác sĩ).
Để giảm nguy cơ kích ứng dạ dày, nên dùng thuốc sau ăn hoặc cùng với thức ăn nếu trẻ có thể ăn uống.
⚠️ Không sử dụng Ibuprofen nếu trẻ:
- Nghi ngờ hoặc đã được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết.
- Có xuất huyết tiêu hóa hoặc tiền sử loét dạ dày – tá tràng.
- Dị ứng với Ibuprofen hoặc các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs).
- Có mất nước nặng hoặc một số bệnh lý thận theo hướng dẫn của bác sĩ.
Ưu điểm của Ibuprofen là thời gian hạ sốt thường kéo dài hơn ở một số trẻ và có thêm tác dụng chống viêm. Tuy nhiên, thuốc có nhiều chống chỉ định và lưu ý hơn Paracetamol.
3. Chọn đúng thuốc là chưa đủ, còn phải chọn đúng hàm lượng
Nhiều phụ huynh chỉ nhớ tên thuốc mà không để ý hàm lượng hoạt chất.
Ví dụ, hai chai siro đều ghi là Paracetamol nhưng có thể có nồng độ khác nhau:
- 120 mg/5 mL
- 160 mg/5 mL
- 250 mg/5 mL
⚠️ Sử dụng nhầm hàm lượng có thể khiến trẻ dùng quá ít thuốc (không hiệu quả) hoặc quá nhiều thuốc (tăng nguy cơ quá liều).
Trước khi tính liều hoặc cho trẻ uống thuốc, luôn kiểm tra:
- Tên hoạt chất.
- Hàm lượng hoạt chất.
- Dạng thuốc.
- Hạn sử dụng.
4. Liều thuốc luôn được tính theo cân nặng
Đối với trẻ em, cân nặng là yếu tố quan trọng nhất để tính liều thuốc hạ sốt.
⚠️ Hãy sử dụng cân nặng thực tế hoặc cân nặng được đo gần đây nhất của trẻ. Không nên ước lượng cân nặng hoặc sử dụng số đo từ nhiều tháng trước.
5. Không phải cứ sốt là phải uống thuốc
Không phải mọi cơn sốt đều cần dùng thuốc hạ sốt.
Nếu trẻ vẫn:
- Chơi bình thường.
- Uống được nước.
- Không quá khó chịu.
Thì việc theo dõi và chăm sóc trẻ đôi khi quan trọng hơn việc cố gắng đưa nhiệt độ về bình thường.
Mục tiêu của thuốc hạ sốt là giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn, không phải đưa thân nhiệt về 37°C.ấy dễ chịu hơn, chứ không phải đưa thân nhiệt về 37°C.
6. Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
⚠️ Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt.
- Co giật.
- Khó thở hoặc thở bất thường.
- Li bì, khó đánh thức.
- Bỏ bú hoặc bỏ ăn hoàn toàn.
- Có dấu hiệu mất nước.
- Sốt kéo dài hoặc sốt tái diễn nhiều lần.
- Bất kỳ dấu hiệu nào khiến phụ huynh cảm thấy lo lắng.
7. FeverCare hỗ trợ tính liều thuốc hạ sốt
FeverCare của Bác sĩ bên con là công cụ hỗ trợ tính liều Paracetamol và Ibuprofen dựa trên cân nặng và thông tin của trẻ.
Kết quả chỉ chính xác khi phụ huynh nhập đúng:
- Tuổi của trẻ.
- Cân nặng.
- Loại thuốc đang sử dụng.
- Hàm lượng thuốc.
FeverCare không thay thế cho việc khám bệnh, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Phụ huynh luôn cần kiểm tra lại loại thuốc, hàm lượng và liều lượng trước khi cho trẻ sử dụng.
Kết luận
Thuốc hạ sốt giúp trẻ dễ chịu hơn, nhưng không điều trị nguyên nhân gây sốt. Khi cần sử dụng, hãy luôn chọn đúng thuốc, đúng hàm lượng và tính đúng liều theo cân nặng thực tế của trẻ.
FeverCare được xây dựng để hỗ trợ phụ huynh tính liều Paracetamol và Ibuprofen một cách nhanh chóng và chính xác. Tuy nhiên, công cụ không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Nếu trẻ có dấu hiệu nặng hoặc khiến bạn lo lắng, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.