Nhiều loại thuốc được bào chế dưới dạng thuốc bột pha hỗn dịch uống cho trẻ. Trước khi cho trẻ uống, thuốc cần được pha với nước theo đúng hướng dẫn. Sau khi pha, thuốc cũng cần được bảo quản đúng điều kiện và sử dụng trong thời gian quy định.
Điều đáng lưu ý là mỗi loại thuốc có thể có cách pha, điều kiện bảo quản và thời hạn sử dụng sau khi pha khác nhau. Không phải thuốc bột nào cũng cần bảo quản trong tủ lạnh và cũng không phải thuốc nào sau khi pha cũng sử dụng được trong cùng một khoảng thời gian.
Bài viết này tổng hợp hướng dẫn pha, bảo quản và thời hạn sử dụng sau khi pha của một số thuốc bột pha nước thường gặp ở trẻ em.
Lưu ý: Thông tin dưới đây áp dụng cho các chế phẩm được liệt kê trong bài. Với thuốc có cùng hoạt chất nhưng khác tên thương mại, hàm lượng hoặc nhà sản xuất, cách pha và bảo quản có thể khác nhau. Khi sử dụng, cần kiểm tra đúng tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm đang dùng.
Bảng tra cứu nhanh thuốc bột pha hỗn dịch uống cho trẻ
| Tên thuốc | Hoạt chất | Cách pha | Bảo quản sau khi pha | Thời hạn sau khi pha |
|---|---|---|---|---|
| Augmentin ES | Amoxicillin/ acid clavulanic | Đổ nước đến vạch đánh dấu trên lọ | 2–8°C, ngăn mát tủ lạnh | 10 ngày ở ngăn mát tủ lạnh |
| Betamox ES | Amoxicillin/ acid clavulanic | Đổ nước đến vạch đánh dấu trên lọ | 2–8°C, ngăn mát tủ lạnh | 10 ngày ở ngăn mát tủ lạnh |
| Klacid 125 mg/5 mL | Clarithromycin | Thêm 32 mL nước vào lọ, lắc kỹ cho đến khi bột phân tán đều | Không quá 30°C, nơi khô ráo, thoáng mát; không để trong tủ lạnh | 14 ngày ở nhiệt độ không quá 30°C; không để trong tủ lạnh |
| Novafex 100 mg/5 mL | Cefixime | Đổ nước đến vạch đánh dấu trên lọ (37,5 mL) | 2–8°C, ngăn mát tủ lạnh | 7 ngày ở nhiệt độ không quá 30°C |
| Pricefil Cefprozil | Cefprozil | Đổ nước đến vạch đánh dấu trên cốc đong (20 mL) rồi pha vào lọ thuốc, hoặc đổ nước đến vạch đánh dấu trên lọ | 2–8°C, ngăn mát tủ lạnh | 14 ngày ở ngăn mát tủ lạnh; 7 ngày ở nhiệt độ <25°C |
| Taromentin 457 mg/5 mL | Amoxicillin/ acid clavulanic | Đổ nước đến vạch đánh dấu trên lọ | 2–8°C, ngăn mát tủ lạnh | 7 ngày ở ngăn mát tủ lạnh |
| Zebacef 125 mg/5 mL | Cefdinir | Đổ nước đến vạch đánh dấu trên lọ | Không quá 25°C, nơi khô ráo, thoáng mát | 10 ngày ở nhiệt độ không quá 25°C |
| Zinnat Suspension 125 | Cefuroxime | Đổ nước đến vạch đánh dấu trên cốc đong (20 mL), sau đó pha vào lọ thuốc | 2–8°C, ngăn mát tủ lạnh | 10 ngày ở ngăn mát tủ lạnh |
| Zitromax 200 mg/5 mL | Azithromycin | Thêm 9 mL nước vào lọ, lắc kỹ cho đến khi bột phân tán đều | Không quá 30°C, nơi khô ráo, thoáng mát | 5 ngày ở nhiệt độ không quá 30°C |
Với các thuốc trong bảng trên, trước khi pha, bảo quản thuốc ở nhiệt độ không quá 30°C, nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh sáng trực tiếp, trừ khi nhà sản xuất có hướng dẫn bảo quản khác.
💊 DrugCare – Tra cứu cách pha và bảo quản thuốc
Nếu anh/chị đang sử dụng thuốc bột hoặc cốm cần pha thành hỗn dịch uống, DrugCare giúp tra cứu nhanh cách pha, điều kiện bảo quản và thời gian sử dụng sau khi pha theo từng thuốc cụ thể.
Cách pha thuốc bột pha hỗn dịch uống
Có thể thực hiện theo các bước cơ bản sau:
Bước 1: Làm tơi bột thuốc trước khi pha
Lắc nhẹ lọ thuốc để phần bột hoặc hạt thuốc bên trong được tơi và phân tán đều.
Không phải tất cả các loại thuốc đều có cùng cách pha. Với những chế phẩm có hướng dẫn riêng của nhà sản xuất, cần thực hiện đúng theo hướng dẫn đi kèm.
Bước 2: Thêm nước theo đúng hướng dẫn của từng loại thuốc
- Sử dụng nước và dụng cụ đo theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Với thuốc có vạch đánh dấu trên lọ, thêm nước theo đúng vạch được hướng dẫn.
- Với thuốc yêu cầu một lượng nước cụ thể, cần đong chính xác lượng nước trước khi cho vào lọ.
- Một số chế phẩm có thể yêu cầu thêm nước thành từng phần và lắc sau mỗi lần thêm. Khi đó, cần thực hiện đúng trình tự được hướng dẫn.
- Không tự ước lượng lượng nước bằng cốc hoặc thìa thông thường.
Bước 3: Lắc kỹ sau khi thêm nước
Đậy kín nắp và lắc kỹ theo hướng dẫn để nước thấm đều vào bột và tạo thành hỗn dịch đồng nhất.
Với một số thuốc có vạch đánh dấu trên lọ, sau khi lắc có thể thấy mức hỗn dịch thấp hơn vạch ban đầu. Chỉ bổ sung thêm nước nếu hướng dẫn của nhà sản xuất yêu cầu, và khi cần, thêm từng ít một cho đến đúng mức quy định rồi lắc lại.
Không tự ý thêm nước chỉ dựa vào cảm quan hoặc ước lượng, vì lượng nước pha ảnh hưởng trực tiếp đến nồng độ thuốc trong mỗi liều.
Bước 4: Lắc đều trước mỗi lần sử dụng
Thuốc sau khi pha thường ở dạng hỗn dịch, vì vậy một phần thành phần thuốc có thể lắng xuống trong quá trình bảo quản.
Luôn lắc đều lọ thuốc trước mỗi lần lấy thuốc để các thành phần được phân tán lại, giúp lượng thuốc trong mỗi liều được đồng đều hơn.
Lưu ý: Cách pha, lượng nước cần dùng và trình tự thêm nước có thể khác nhau giữa các chế phẩm, ngay cả khi chúng chứa cùng một hoạt chất. Hãy ưu tiên thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại thuốc.
Có phải thuốc bột pha nước nào cũng cần để tủ lạnh?
Không.
Đây là một trong những điểm dễ nhầm khi sử dụng thuốc bột pha hỗn dịch uống.
Một số thuốc sau khi pha cần được bảo quản ở 2–8°C trong ngăn mát tủ lạnh, chẳng hạn Taromentin, Betamox ES, Augmentin ES, Zinnat và Novafex theo dữ liệu trong bảng trên.
Trong khi đó, một số chế phẩm khác được bảo quản ở nhiệt độ phòng sau khi pha. Ví dụ, Zitromax 200 mg/5 mL được bảo quản ở nhiệt độ không quá 30°C; Klacid 125 mg/5 mL cũng được bảo quản ở nhiệt độ không quá 30°C và không để trong tủ lạnh.
Do đó:
Không nên mặc định tất cả thuốc bột sau khi pha đều phải bảo quản trong tủ lạnh.
Hãy kiểm tra điều kiện bảo quản của đúng chế phẩm mà trẻ đang sử dụng.
Thuốc bột pha nước dùng được bao lâu sau khi pha?
Thời hạn sử dụng sau khi pha phụ thuộc vào từng chế phẩm và điều kiện bảo quản.
Trong các thuốc được tổng hợp ở bài viết này:
- Taromentin 457 mg/5 mL: 7 ngày ở ngăn mát tủ lạnh.
- Betamox ES: 10 ngày ở ngăn mát tủ lạnh.
- Augmentin ES: 10 ngày ở ngăn mát tủ lạnh.
- Zinnat Suspension 125: 10 ngày ở ngăn mát tủ lạnh.
- Zitromax 200 mg/5 mL: 5 ngày ở nhiệt độ không quá 30°C.
- Klacid 125 mg/5 mL: 14 ngày ở nhiệt độ không quá 30°C, không để trong tủ lạnh.
- Zebacef 125 mg/5 mL: 10 ngày ở nhiệt độ không quá 25°C.
- Pricefil Cefprozil: 14 ngày nếu bảo quản ở ngăn mát; 7 ngày nếu bảo quản ở nhiệt độ dưới 25°C.
- Novafex 100 mg/5 mL: 7 ngày.
Như vậy, không có một thời hạn chung cho tất cả thuốc bột pha nước.
Khi pha thuốc, nên ghi lại ngày pha trên nhãn hoặc một vị trí dễ nhìn trên chai. Điều này giúp dễ xác định thời điểm cần ngừng sử dụng thuốc.
Dùng dụng cụ nào để đo liều thuốc?
Nên sử dụng dụng cụ đo liều đi kèm với thuốc hoặc dụng cụ chuyên dụng phù hợp, chẳng hạn:
- Xi lanh uống thuốc
- Cốc đong có vạch chia
- Thìa đong thuốc
Không nên dùng thìa ăn thông thường để ước lượng liều thuốc vì kích thước và thể tích giữa các loại thìa có thể khác nhau.
Với trẻ nhỏ, xi lanh uống thuốc thường giúp đo thể tích chính xác và thuận tiện hơn, đặc biệt khi liều thuốc cần dùng nhỏ.
Những lưu ý quan trọng khi pha và bảo quản thuốc
1. Kiểm tra đúng tên thuốc và hàm lượng
Cùng một hoạt chất có thể có nhiều tên thương mại, hàm lượng và chế phẩm khác nhau.
Không nên áp dụng cách pha hoặc thời hạn sử dụng của thuốc này cho thuốc khác chỉ vì chúng có cùng hoạt chất.
2. Đo đúng lượng nước cần pha
Nếu thuốc có vạch trên lọ, thêm nước đến đúng vạch.
Nếu thuốc yêu cầu một lượng nước cụ thể, cần dùng dụng cụ đo thể tích phù hợp.
3. Không tự ý thay đổi điều kiện bảo quản
Không phải thuốc nào cũng cần bảo quản trong tủ lạnh.
Đặc biệt, với những thuốc được hướng dẫn bảo quản ở nhiệt độ phòng và không để trong tủ lạnh, không nên tự thay đổi sang bảo quản lạnh.
4. Đậy kín chai sau mỗi lần sử dụng
Sau khi lấy thuốc, cần đóng kín nắp chai và bảo quản thuốc theo đúng hướng dẫn.
5. Lắc đều trước mỗi lần uống
Đây là bước quan trọng đối với thuốc dạng hỗn dịch, giúp các thành phần thuốc được phân tán lại trước khi lấy liều.
6. Không sử dụng thuốc quá thời hạn sau khi pha
Ngay cả khi thuốc vẫn còn trong chai và nhìn bằng mắt thường không thấy thay đổi, cũng không nên tiếp tục sử dụng khi đã quá thời hạn được quy định sau khi pha.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc bột pha nước có cần bảo quản trong tủ lạnh không?
Không phải tất cả. Một số thuốc cần bảo quản ở 2–8°C trong ngăn mát tủ lạnh, trong khi một số thuốc được bảo quản ở nhiệt độ phòng (Như Klacid được nhà sản xuất khuyến cáo không để trong tủ lạnh). Cần kiểm tra hướng dẫn của từng chế phẩm.
Có thể pha tất cả thuốc bột bằng cùng một lượng nước không?
Không. Lượng nước cần pha phụ thuộc vào từng thuốc và từng chế phẩm. Không nên lấy lượng nước của thuốc này để pha cho thuốc khác.
Sau khi pha thuốc có cần lắc trước khi uống không?
Có. Thuốc dạng hỗn dịch có thể lắng trong quá trình bảo quản, vì vậy cần lắc đều trước mỗi lần lấy thuốc.
Có thể dùng thìa ăn để đong thuốc không?
Không nên. Nên sử dụng xi lanh uống thuốc, cốc đong hoặc thìa đong có vạch chia (được cung cấp trong hộp thuốc) để đo liều chính xác.
Có thể tiếp tục dùng thuốc nếu đã quá số ngày quy định nhưng thuốc vẫn còn?
Không được. Thời hạn sử dụng sau khi pha được quy định dựa trên độ ổn định của chế phẩm trong điều kiện bảo quản nhất định. Khi đã quá thời hạn, không được tiếp tục sử dụng.
Có thể pha thuốc bột với sữa hoặc nước hoa quả không?
Không. Thuốc bột pha hỗn dịch uống nên được pha với nước lọc hoặc nước đun sôi để nguội, theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Không dùng sữa, nước hoa quả hoặc các loại đồ uống khác để pha thuốc, trừ khi nhà sản xuất có hướng dẫn cụ thể.
Tóm tắt
Khi sử dụng thuốc bột pha nước cho trẻ, phụ huynh nên nhớ:
Pha đúng – Bảo quản đúng – Dùng đúng thời hạn – Lắc kỹ trước mỗi lần uống.
Quan trọng nhất là kiểm tra đúng tên thuốc, hàm lượng và hướng dẫn của chính chế phẩm đang sử dụng. Không nên áp dụng cách pha, điều kiện bảo quản hoặc thời hạn sử dụng của một thuốc khác, ngay cả khi hai thuốc có cùng hoạt chất.
Thông tin trong bài nhằm hỗ trợ sử dụng thuốc đúng cách và không thay thế tờ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất hoặc tư vấn của bác sĩ, dược sĩ.